Actinic keratosis - Aktiniese Keratose https://en.wikipedia.org/wiki/Actinic_keratosis
Aktiniese Keratose (Actinic keratosis) genoem sonkeratose of seniele keratose, is 'n pre‑kankeragtige area van dik, skubberige of korsagtige vel. Aktiniese keratose is 'n afwyking wat veroorsaak word deur blootstelling aan ultraviolet (UV) lig. Dit kom meer algemeen voor by mense met 'n ligte vel en by diegene wat gereeld in die son is. Onbehandelde letsels het 'n 20 % risiko om te ontwikkel tot plaveiselkarsinoom, daarom word behandeling deur 'n dermatoloog aanbeveel.

Aktiniese keratose verskyn kenmerkend as dik, skubberige of korsagtige areas wat dikwels droog of grof voel. Die grootte wissel gewoonlik tussen 2 en 6 mm, maar kan tot 'n paar sentimeter in deursnee groei. Aktiniese keratose voel veral wanneer dit aangeraak word, selfs voordat die letsels duidelik sigbaar is, en die tekstuur word soms met skuurpapier vergelyk.

Daar is 'n duidelike verband tussen sonblootstelling en aktiniese keratose. Hulle verskyn dikwels op sonbeskadigde vel en in areas wat gereeld aan die son blootgestel word, soos die gesig, ore, nek, kopvel, bors, handrug, onderarms of lippe. Die meeste mense met aktiniese keratose het meer as een lesie.

As die kliniese bevindinge nie tipies is vir aktiniese keratose nie en die moontlikheid van in situ of indringende plaveiselkarsinoom (SCC) nie uitgesluit kan word deur kliniese ondersoek alleen nie, kan 'n biopsie of uitsnyding oorweeg word.

Diagnose en behandeling
#Dermoscopy
#Skin biopsy
#Cryotherapy
#5-FU
#Imiquimod
Meer inligting ― Afrikaans
References Actinic Keratosis 32491333 
NIH
Actinic keratoses word seniele keratoses of sonkeratoses genoem. Hulle word gekoppel aan langtermyn sonblootstelling en kan as groewe, rooi kolle op sonblootgestelde vel verskyn. Dit is belangrik om hulle vroeg te herken en met behandeling te begin, want hulle kan in velkanker omskakel as hulle nie behandel word nie.
Actinic keratoses, also known as senile keratoses or solar keratoses, are benign intra-epithelial neoplasms commonly evaluated by dermatologists. Often associated with chronic sun exposure, individuals with actinic keratosis may present with irregular, red, scaly papules or plaques on sun-exposed regions of the body. Timely detection and implementation of a treatment plan are crucial since actinic keratosis can potentially progress into invasive squamous cell carcinoma.
 Actinic keratoses: review of clinical, dermoscopic, and therapeutic aspects 31789244 
NIH
Actinic keratoses is abnormale groeiselle van velselle met die risiko om in kanker te ontwikkel. Hulle verskyn tipies as plat kolle, verhoogde knoppe of growe kolle op son‑blootgestelde vel, dikwels met ’n rooierige tint. In die aanvanklike stadiums kan hulle beter geïdentifiseer word deur palpasie as deur visuele inspeksie.
Actinic keratoses are dysplastic proliferations of keratinocytes with potential for malignant transformation. Clinically, actinic keratoses present as macules, papules, or hyperkeratotic plaques with an erythematous background that occur on photoexposed areas. At initial stages, they may be better identified by palpation rather than by visual inspection.
 Cryosurgery for Common Skin Conditions 15168956
Velsiektes soos actinic keratosis, solar lentigo, seborrheic keratosis, viral wart, molluscum contagiosum en dermatofibroma kan veilig behandel word met krioterapie (vries).
Skin diseases like actinic keratosis, solar lentigo, seborrheic keratosis, viral wart, molluscum contagiosum, dermatofibroma can be safely treated with cryotherapy (=freezing).